ITZBund pionierem zrównoważonego IT

W 2021 roku sektor IT i oprogramowania odpowiadał za około cztery do pięciu procent globalnych emisji. Również w administracji publicznej systemy IT stanowią istotne źródło emisji CO₂. W tym kontekście Informationstechnikzentrum Bund (ITZBund) zarządza kilkoma centrami danych, co oznacza znaczący potencjał w zakresie oszczędności energii i zasobów.

Jednocześnie ITZBund działa w oparciu o mandat polityczny i ponosi szczególną odpowiedzialność społeczną za możliwie najbardziej efektywne wykorzystanie energii i zasobów. Organizacja postawiła sobie za cel wyznaczanie standardów jako pionier zrównoważonego IT w administracji federalnej. Ramy dla tych działań wyznaczają Program Działań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju oraz niemiecka ustawa o efektywności energetycznej, które ustanowiły prawnie wiążący cel osiągnięcia neutralności klimatycznej administracji federalnej do 2030 roku. Oczywiście jest to ogromne wyzwanie, biorąc pod uwagę stosunkowo krótki zakres czasowy.

Europejski System Ekozarządzania i Audytu (EMAS) wspiera organizacje w dążeniu do neutralności klimatycznej poprzez ciągłą ocenę, raportowanie oraz doskonalenie wyników środowiskowych. EMAS obejmuje takie obszary jak zużycie energii, gospodarka odpadami oraz emisje gazów cieplarnianych, zapewniając wysoki poziom wiarygodności i transparentności działań na rzecz ochrony środowiska.

Rozporządzenie EMAS wymaga szczegółowej oceny istniejących standardów środowiskowych organizacji, kompleksowego przeglądu obowiązujących regulacji oraz niezbędnych zmian organizacyjnych, zakończonych oficjalną deklaracją środowiskową. Proces ten wiąże się z istotnym nakładem czasu i zasobów. W przypadku ITZBund oznaczało to analizę zakresu i specyfiki wkładu wszystkich działań w realizację celów zrównoważonego rozwoju, ocenę zależności organizacyjnych oraz szczegółową weryfikację kompletności zadań poszczególnych jednostek wspierających te cele.

ITZBund współpracował z Capgemini, wykorzystując ich szeroką ekspertyzę w obszarze zrównoważonego rozwoju oraz wieloletnie doświadczenie w niemieckim sektorze publicznym, aby umocnić swoją pozycję lidera zrównoważonej cyfryzacji w administracji federalnej.

Od wytycznych do konkretnych działań

Transformacja ITZBund w kierunku zrównoważonego rozwoju opiera się na czterech głównych filarach:

  1. Opracowanie koncepcji
  2. Analiza obecnego stanu
  3. Wdrożenie EMAS
  4. Wypracowanie oraz realizacja działań

ITZBund opracował koncepcję zrównoważonego rozwoju, która pełni rolę nadrzędnych wytycznych dla wszystkich inicjatyw w tym obszarze. Koncepcja ta uwzględnia ekologiczne, ekonomiczne i społeczne aspekty zrównoważonego rozwoju oraz koncentruje się na takich obszarach jak wdrożenie EMAS, zarządzanie centrami danych, zrównoważone zamówienia publiczne, nieruchomości, zarządzanie flotą oraz zrównoważony rozwój oprogramowania.

Drugim krokiem było zapewnienie pełnej transparentności w zakresie aktualnego poziomu zrównoważonego rozwoju ITZBund oraz stworzenie spójnej bazy danych. Zespół projektowy przeprowadził wywiady z pracownikami w ramach dziesięciu obszarów działań, uwzględniając zarówno aspekty środowiskowe, jak i społeczne. Opracowano wstępny bilans energetyczny oraz bilans emisji gazów cieplarnianych poprzez analizę nieruchomości, centrów danych, floty pojazdów oraz podróży służbowych. Na podstawie współczynników emisyjnych obliczono całkowite emisje GHG ITZBund.

Trzecim etapem było przyjęcie ustrukturyzowanego podejścia do zrównoważonego rozwoju poprzez wdrożenie systemu EMAS. Obejmowało to ocenę wykorzystania terenu, zużycia wody, gospodarki odpadami oraz przepływów materiałowych. Zespół doprecyzował również zakresy odpowiedzialności, przygotował rozbudowaną dokumentację oraz ustanowił system raportowania środowiskowego.

ITZBund, we współpracy z Capgemini, wdrożył konkretne działania mające na celu zwiększenie poziomu zrównoważonego rozwoju. W ramach EMAS opracowano program środowiskowy obejmujący cele klimatyczne oraz szczegółowe działania służące ich realizacji. Program ten objął m.in. zielone IT, przyjazne środowisku zamówienia publiczne, odpowiedzialną utylizację sprzętu IT oraz efektywne funkcjonowanie centrów danych z wykorzystaniem energii odnawialnej. Zrównoważony charakter oprogramowania został oceniony poprzez opracowanie koncepcji oraz katalogu kryteriów opartych na niemieckim oznakowaniu ekologicznym Blue Angel („Blauer Engel”).

Rezultaty i perspektywy na przyszłość

W 2023 roku system EMAS został wdrożony w ramach pierwszej fazy w 11 lokalizacjach ITZBund. Obecnie realizowany jest drugi etap, obejmujący ponowną certyfikację pierwszych 11 lokalizacji oraz certyfikację trzech dodatkowych centrów danych.

Ze względu na złożoność ITZBund jako centralnego dostawcy usług IT dla całej administracji federalnej, dużą liczbę zaangażowanych interesariuszy oraz szeroki zakres wymagań EMAS, proces certyfikacji wymagał odpowiedniego zaangażowania zasobów. Jednocześnie utworzone w jego ramach struktury organizacyjne stanowią dziś stabilną podstawę dla wszystkich działań z zakresu zrównoważonego rozwoju realizowanych w ITZBund. Po wdrożeniu EMAS działania te zostały trwale zakorzenione w organizacji i szerzej rozproszone pomiędzy jednostkami. W efekcie współpraca między -departamentalna ma obecnie znacznie bardziej strategiczny charakter, a dzięki stworzeniu kompleksowej bazy danych znacząco wzrósł poziom wiedzy na temat aktualnego stanu zrównoważonego rozwoju.

EMAS jest kluczowym narzędziem na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2030 roku. W oparciu o wypracowane struktury możliwe jest projektowanie działań dopasowanych do specyfiki organizacji, których wdrażanie przekłada się na poprawę wyników środowiskowych i bezpośrednio wspiera realizację celów zrównoważonego rozwoju. Jednym z istotnych kroków było przejście centrów danych ITZBund na zasilanie w 100% energią pochodzącą ze źródeł odnawialnych.

ITZBund dąży do dalszego wzmacniania swoich działań w obszarze zrównoważonego rozwoju oraz do wspierania administracji federalnej w procesie zrównoważonej cyfryzacji. Wypracowane i wdrożone rozwiązania wewnętrzne będą udostępniane innym jednostkom administracji federalnej. Dzięki wdrożeniu EMAS ITZBund dysponuje dziś strukturą organizacyjną umożliwiającą aktywne promowanie zrównoważonego rozwoju w całym rządzie federalnym.