Wie de wereld wil veranderen, moet eerst de problemen meetbaar maken en de feiten blootleggen. Dankzij de LitterLens-app, een innovatieve samenwerking, exploreren we datagedreven duurzaamheid.

Zwerfafval is een hardnekkig probleem dat ons straatbeeld ontsiert en onze ecosystemen verstikt. Decennialang werd beleid op dit gebied gevoerd op basis van steekproeven, handmatige tellingen en een flinke dosis onderbuikgevoel. Maar wie de wereld wil veranderen, moet eerst de problemen meetbaar maken en de feiten blootleggen. Dankzij de LitterLens-app, een innovatieve samenwerking tussen Capgemini, de Hogeschool Utrecht en ‘Zwerfinator’ Dirk Groot, exploreren we datagedreven duurzaamheid.

Zwerfinator Dirk Groot verzamelt al jarenlang handmatig data over elk opgeraapt item, een arbeidsintensief proces dat aantoont hoe waardevol maar tegelijk moeizaam het is om vervuiling in kaart te brengen. Dirk’s onderzoek stond aan de voet van veel Nederlands beleid, zoals de nationale statiegeldwet van 2021. Zijn praktijkervaring vormde de basis voor onze LitterLens‑app: miljoenen foto’s handmatig verwerken, kan dat niet sneller?

De kracht van de LitterLens schuilt in de eenvoud voor de gebruiker en de complexiteit van de achterliggende technologie. Door middel van geavanceerde beeldherkenningsmodellen (AI) transformeert een foto van een blikje of wikkel in waardevolle data. De app herkent niet alleen het type afval en het materiaal, maar waar mogelijk ook de merknaam en inhoud. Deze informatie wordt direct gekoppeld aan geografische locaties, waardoor hotspots en patronen op landkaarten verschijnen.

Meten is weten, van hier tot Parijs

Het belang hiervan voor beleidsanalyse en sustainability-onderzoek kan niet worden onderschat. Alleen door exact te meten waar en wat er ligt, kunnen overheden effectieve maatregelen nemen. In Nederland bewijst de LitterLens zijn waarde al in gemeenten zoals Purmerend, Amsterdam en Den Haag. Hier helpt de data om schoonmaakteams gerichter in te zetten en handhaving te optimaliseren.

Maar vervuiling stopt niet bij de grens. Om een schoon Europa te realiseren, moeten we deze werkwijze opschalen. We zijn dan ook van plan de LitterLens dit jaar uit te breiden naar landen als Frankrijk, Duitsland en Italië.

Met aanstaande proeven in wereldsteden als Parijs en Rome leggen we de basis voor een internationaal vergelijkbare dataset. Hoe verschilt het afvalpatroon op een Italiaanse via van een Franse promenade? Welke merken moeten we toevoegen aan onze AI data sets om ook in de rest van Europa het verschil te maken?

Individuele en collectieve verantwoordelijkheid

De data van de LitterLens maakt vervuiling herleidbaar en daarmee adresseerbaar. Het stelt ons in staat om zowel individueel als collectief de vinger op de zere plek te leggen. Onderzoekers kunnen met deze App bepalen welke lokale café’s, restaurants of winkels centraal staan in de vervuiling in een bepaalde straat of gemeente. Dit is geen ‘naming and shaming’ om hen te traineren, maar een noodzakelijke stap om producenten en ondernemers te confronteren met de impact van hun verpakkingen en bedrijfsvoering.

Hiermee gaan we voorbij mooie woorden over duurzaamheid naar de gewenste acties om dit in de praktijk te brengen. Geen woorden maar daden.

De toekomst? Open Source en wereldwijde impact

Het doel is om de LitterLens te schalen naar een groter netwerk van gebruikers en onderzoekers. Een van onze meest ambitieuze vooruitzichten is het lanceren van een open-source versie. Hiermee krijgen meer onderzoekers wereldwijd de tools in handen om zelf vervuiling in kaart te brengen en bij te dragen aan een universele standaard voor afvalmeting. Met de inzet van deze data en technologie laat Capgemini zien dat innovatie de motor is achter een schonere wereld. Door de onzichtbare stroom van afval zichtbaar te maken, geven we overheden het instrumentarium dat ze nodig hebben om niet alleen symptomen te bestrijden, maar de bron van het probleem aan te pakken.

Lees de interactieve versie op Turtl