Data & AI

Society 5.0 – Rapport 2026 

Publieke waarde creëren met AI 

Download het rapport29 MB pdf

AI schuift op van experiment naar realiteit. Een algoritme beïnvloedt een beleidsbesluit. Een systeem helpt bepalen wie extra ondersteuning krijgt. En brieven aan burgers worden deels automatisch opgesteld.

Zo verandert niet alleen hoe de overheid werkt, maar ook hoe besluiten tot stand komen, hoe verantwoordelijkheid wordt genomen en hoe vertrouwen wordt verdiend. In deze editie van Society 5.0 staat één vraag centraal: hoe kan de overheid AI verstandig inzetten om publieke waarde te versterken?

Het rapport laat zien dat AI kansen biedt om slimmer, zorgvuldiger en mensgerichter te werken, maar ook dat bestuurders keuzes moeten maken over transparantie, ethiek en controle. AI is geen technologie op zichzelf, maar een instrument dat vraagt om verantwoordelijkheid en bewuste toepassing. Het benadrukt dat AI goed gebruik vereist om publieke waarden te waarborgen en risico’s te beheersen.

Download het rapport

Onze thema’s

Publieke waarden

Vertrouwen in het AI-tijdperk

Transparantie, uitlegbaarheid en verantwoording zijn essentieel om publieke waarden te beschermen in een wereld waarin algoritmes steeds vaker meebeslissen.

Bekijk thema

Burger Centraal

Slim waar het kan, menselijk waar het moet

Lees hoe AI dienstverlening toegankelijker en proactiever maakt, terwijl menselijke controle en maatwerk centraal blijven staan voor echte publieke waarde.

Bekijk thema

Duurzaamheid

Duurzaam versnellen met AI

AI vormt zowel een ecologische uitdaging als een krachtige motor voor duurzamere keuzes, efficiënter gebruik van middelen en beter inzicht in impact.

Toekomst van werk

Samenwerken met AI

Werk verandert van uitvoeren naar beoordelen, waarbij vaardigheden zoals kritisch denken en datageletterdheid cruciaal zijn in een AI-gedreven organisatie.

Wendbaar & weerbaar

Grip op technologie en autonomie

Lees hoe digitale soevereiniteit, sterke architecturen en slimme samenwerking organisaties helpen om flexibel te blijven en risico’s in een snel veranderende wereld te beheersen.

Bekijk de interviews in ons rapport

Toekomstgericht veranderen met AI én legacy
Maarten Jonker

Is AI de sleutel tot toekomstbestendige overheids-IT?

AI is geen los hulpmiddel, maar een fundamentele systeemkeuze die vraagt om scherpe keuzes in architectuur, governance en soevereiniteit, terwijl legacy-systemen tegelijkertijd moeten blijven draaien. Juist in die spanning ligt de uitdaging om wendbaarheid te organiseren zonder de continuïteit te verliezen.

Lees interview

Hoe vertaalt u publieke waarden naar technologie?

AI brengt risico’s met zich mee voor de rechtsstaat en vraagt om het verankeren van waarden zoals transparantie, uitlegbaarheid en biasbeheersing in ontwerp- en inkoopkeuzes. Experimenteren zonder duidelijke kaders is daarbij in de publieke sector geen optie.

Lees interview

Hoe wordt de overheid proactief in plaats van reactief?

AI maakt het mogelijk om dienstverlening te bieden die burgers eerder bereikt en beter begrijpt, en verschuift de focus van loketten en aanvragen naar anticiperen en begeleiden. Gegevensdeling en menselijke beoordeling vormen daarbij samen de basis voor passende ondersteuning.

Lees interview

Kan AI ooit echt duurzaam zijn?

AI kent een hoge ecologische impact, maar biedt tegelijkertijd kansen om duurzaamheid te versnellen en middelen efficiënter in te zetten. Duurzame toepassing ontstaat niet vanzelf, maar vraagt om bewuste keuzes en actieve sturing door de overheid.

Lees interview

Wat betekent AI écht voor werk?

AI verandert werk vooral in inhoud en vaardigheden, met meer nadruk op samenwerking tussen mens en technologie en minder op het volledig vervangen van banen. Succesvolle adoptie hangt af van betrokkenheid en continue ontwikkeling van werknemers en organisaties.

Lees interview

Hoe blijf je als overheid wendbaar én in controle met AI?

Een eigen, veilige AI-omgeving versterkt digitale soevereiniteit en maakt verantwoorde inzet van technologie mogelijk binnen de overheid. Tegelijkertijd zijn scherpe keuzes in toepassingen, kennisopbouw en samenwerking nodig om schaal en efficiëntie te realiseren.

Lees interview

Gerelateerd

    Trends in Veiligheid 2025

    Het 15e Trends in Veiligheid rapport is gelanceerd, met als hoofdonderwerp: Digitale Veiligheid als Fundament voor een Weerbare Samenleving.

    Lees meer

    Society 5.0: Wendbare overheid in tijden van disruptie

    Europa en Nederland bevinden zich momenteel in een tijd van geopolitieke verschuivingen, technologische transities en economische uitdagingen.

    Lees meer

    Data foundations voor de overheid

    In 2025 zetten overheden wereldwijd AI in om de efficiëntie te verhogen en tegelijkertijd burgergerichte diensten te leveren, economische groei

    Lees meer

      Maak kennis met onze experts

      Erik Hoorweg

      Erik Hoorweg

      Vice President & Lead Publieke Sector,Capgemini Invent Nederland
      Erik Hoorweg is Vice President en market lead van het publieke sector team van Capgemini Invent. Hij zoekt daarbij naar de verbinding tussen maatschappelijke vraagstukken en de waarde die nieuwe technologieën, mits op een verantwoorde manier ingezet, kunnen betekenen.