Van AI‑hype naar AI‑realisme: organisaties verhogen AI‑investeringen met sterkere focus op langetermijnwaarde

• In 2026 liggen de prioriteiten bij infrastructuur, data, governance en het bijscholen van medewerkers
• Succescriteria AI gaan niet alleen over productiviteit, maar ook over groei, risicobeheer en klantbeleving
• Twee op de drie leidinggevenden zegt dat duidelijkere governance‑ en verantwoordingskaders hen zouden helpen AI beter te benutten in besluitvorming

Nieuw onderzoek toont aan dat bedrijven, na een periode van ‘AI‑hype’, nu steeds realistischer en pragmatischer worden over hun AI‑strategieën en het actief zijn gaan inzetten in hun besluitvorming. Het Capgemini Research Institute publiceert vandaag een rapport over AI‑perspectieven, The multi-year AI advantage: Building the enterprise of tomorrow, samen met een spotlight‑rapport over AI en besluitvorming, How AI is quietly reshaping executive decisions. Nu organisaties 2026 ingaan, suggereert het onderzoek dat organisaties en hun leiders zorgvuldiger moeten omgaan met governance, vaardigheden, verantwoordelijkheid en de interactie tussen mens en AI om de volledige transformatieve waarde van AI te realiseren

Nu de adoptie van AI groeit, versnellen bedrijven hun AI‑investeringen om concurrerend te blijven en langetermijnwaarde te creëren

Volgens The multi-year AI advantage: Building the enterprise of tomorrow, waarvoor 1.505 leidinggevenden van grote organisaties wereldwijd zijn ondervraagd, heeft 38% van de organisaties generatieve AI‑use cases al geoperationaliseerd, terwijl zes op de tien organisaties momenteel agentic AI‑toepassingen verkennen. Bijna de helft van de Chinese organisaties is bezig met het testen of implementeren van agentic AI, en loopt daarmee voor op organisaties in de Verenigde Staten en Europa. Twee derde van de leidinggevenden is van mening dat zij strategische kansen mislopen en hun concurrentievoordeel verliezen als zij AI niet net zo snel opschalen als hun concurrenten.

Tegelijkertijd verandert de manier waarop organisaties het succes van AI meten. Operationele efficiëntie en kostenreductie zijn niet langer de enige maatstaven: nieuwe ROI‑criteria omvatten omzetgroei, risicobeheer en compliance, kennismanagement en klantbeleving en personalisatie. Wereldwijd zijn leidinggevenden zich meer dan ooit bewust van de noodzaak om controle te houden over hun kritieke assets. Meer dan de helft van de organisaties geeft inmiddels prioriteit aan datasoevereiniteit, om te waarborgen dat gevoelige of gereguleerde data onder eigen beheer blijft.

Vooruitkijkend zijn organisaties van plan hun AI‑investeringen te versnellen. Daarbij geven zij prioriteit aan functies met goed gedefinieerde processen en meetbare resultaten, wat wijst op een verschuiving van experimenteren naar het creëren van langetermijnwaarde. Bijna twee derde zegt al te zijn gestopt met AI‑projecten met een lagere toegevoegde waarde om middelen te verplaatsen naar gebieden met hoge impact. Gemiddeld verwachten organisaties in 2026 5% van hun jaarlijkse bedrijfsbudget aan AI‑initiatieven te besteden, tegenover 3% in 2025. De focus ligt daarbij op infrastructuur, data, governance en het bijscholen van medewerkers, om een stevig fundament te leggen voor AI‑adoptie en ‑impact.

“We zijn nu een nieuw, pragmatischer en realistischer tijdperk van AI‑gedreven transformatie ingegaan, met de focus op bedrijfsbrede langetermijnimplementaties. Niet alleen om de productiviteit te verbeteren, maar ook omzet, klantervaring, risicobeheer, innovatie en besluitvorming,” zegt Pascal Brier, Chief Innovation Officer bij Capgemini en lid van het Group Executive Committee. “AI heeft een kritische drempel overschreden: de vraag is niet langer óf organisaties met AI aan de slag moeten, maar hóé zij AI verankeren in het fundament van de onderneming. Organisaties geven terecht veel prioriteit aan sterke AI‑fundamenten – data, governance ende samenwerking tussen mensen en AI. Maar één ander domein springt eruit als doorslaggevend voor succesvolle AI‑implementaties: leiderschapsbereidheid. Het gebruik van AI beïnvloedt inmiddels ook strategische besluitvorming. Hoe leiders een duidelijke visie formuleren voor het gebruik van AI binnen de organisatie en daar verantwoordelijkheid voor nemen, zal bepalend zijn voor het effectief benutten van de transformatieve kracht ervan.”

AI herdefinieert besluitvorming

Daarnaast blijkt uit een spotlightrapport over besluitvorming, How AI is quietly reshaping executive decisions, waarvoor 500 CXO’s zijn ondervraagd, waaronder 100 CEO’s, dat meer dan de helft van de CXO’s AI gebruikt ter ondersteuning of onderbouwing van strategische besluitvorming. Dat gebeurt ofwel “actief”, een trend die naar verwachting in de komende drie jaar meer dan zal verdubbelen, of “selectief”. Een derde van de ondervraagde CxO’s is nog aan het experimenteren. Waar CXO’s AI nu vooral inzetten voor e‑mails, notulen en documenten, en voor onderzoek en analyse, verwachten zij over drie jaar AI vooral te gebruiken om strategisch denken te versterken en uit te dagen.

Vroege adoptie levert al waarde op. Meer dan de helft van de CXO’s rapporteert een kortere besluitvormingstijd en lagere kosten, evenals verbeteringen in creativiteit en vooruitziend vermogen door het gebruik van AI. Tegelijkertijd zijn leiders duidelijk dat AI een hulpmiddel blijft en geen vervanging voor menselijk oordeel. Slechts 1% van de CXO’s gelooft dat AI in de komende één tot drie jaar autonoom bepaalde strategische beslissingen zou kunnen nemen.

CEO’s, CFO’s en COO’s zijn zich ook bewust van de gevolgen van AI‑gedreven besluitvorming. Slechts 41% van hen geeft aan een bovengemiddeld vertrouwen te hebben in AI voor besluitvorming op directieniveau. De belangrijkste zorgen onder alle CXO’s zijn juridische en veiligheidsrisico’s en de beperkte uitlegbaarheid van door AI beïnvloede beslissingen. Daarnaast blijven veel topbestuurders terughoudend om publiekelijk te spreken over hun eigen gebruik van AI. Slechts 11% van de CXO’s zegt het gebruik van AI in zakelijke beslissingen momenteel te benoemen of dat te willen gaan doen. Degenen die dat niet doen, wijzen op reputatierisico’s als AI‑gedreven beslissingen verkeerd uitpakken en op onzekerheid over hoe klanten, partners en het publiek tegen het gebruik van AI aankijken.

Methodologie van het onderzoek

Voor het rapport The multi‑year AI advantage: Building the enterprise of tomorrow zijn 1.505 leidinggevenden ondervraagd van organisaties met een jaarlijkse omzet van meer dan 1 miljard dollar, verspreid over 15 sectoren in Noord‑Amerika, Europa, APAC en Latijns‑Amerika. Al deze organisaties hebben AI al op beperkte of volledige schaal geïmplementeerd. De ondervraagde leidinggevenden hadden minimaal directieniveau. Het onderzoek is uitgevoerd in november 2025.

Voor het rapport How AI is quietly reshaping executive decisions heeft het Capgemini Research Institute een kwantitatief onderzoek uitgevoerd onder 500 C‑level executives, waaronder 100 CEO’s. De respondenten waren werkzaam bij organisaties met een jaarlijkse omzet van meer dan 10 miljard dollar, verspreid over 16 landen en 13 sectoren. Dit onderzoek is uitgevoerd in augustus en september 2025. De onderzoeksresultaten zijn aangevuld met inzichten uit diepte‑interviews met zes C‑level executives.

Om het AI perspectives rrapport te raadplegen: https://www.capgemini.com/insights/research-library/AI-perspectives-2026 

Om het rapport over AI en besluitvorming te raadplegen: https://www.capgemini.com/insights/research-library/ai-and-decision-making/