Nasze spojrzenie na pakiet zimowy Komisji Europejskiej

Publish date:

Pakiet zimowy Komisji Europejskiej jeszcze nie został wdrożony przez poszczególne państwa członkowskie.

Pakiet zimowy opublikowany w listopadzie 2016 r. przez Komisję Europejską stanowi operacyjną wersję celów w dziedzinie klimatu i energii ustanowionych w strategii UE na rzecz unii energetycznej z 2015 r. W ramach około trzydziestu dokumentów i na kilku tysiącach stron wyszczególnia on cele pakietu klimatyczno-energetycznego do 2030 r. [1] przyjętego przez Radę Europejską w październiku 2014 r. Jego celem jest utworzenie koniecznych warunków rynkowych w oparciu o trzy osie:

  • włączenie energii odnawialnej w rynek energii elektrycznej
  • zapewnienie wynagrodzenia za środki produkcji poprzez upowszechnienie rynków zdolności wytwórczych
  • promowanie konsumentów, innowacyjnych przedsiębiorstw i lokalnych społeczności.

Chociaż są to jedynie częściowe środki wobec braku w pełni zharmonizowanego rynku energii, wprowadzają one interesujące mechanizmy, które wymagają istnienia warunków wstępnych dla ich wdrożenia lub rozwoju.

Pakiet zimowy jeszcze nie został wdrożony przez poszczególne państwa członkowskie zgodnie z domyślnymi terminami.

Traktowanie konsumentów w uczciwy sposób („uczciwe traktowanie”)

Po pierwsze konsumentów, którzy mogą wybrać swoich dostawców energii, zachęca się do aktywniejszego uczestnictwa w rynku dzięki produkcji (lub zużyciu) energii na potrzeby własne lub dzięki bardziej elastycznym umowom. Pakiet zimowy dąży:

  • z jednej strony do uczciwszego i bardziej przejrzystego traktowania konsumentów („uczciwe traktowanie”)
  • a z drugiej strony do pojawienia się bardziej „dynamicznych” planów dla konsumentów („czas korzystania z energii”) zapewniających lepszy dostęp do informacji: dostęp do cen w czasie rzeczywistym, inteligentne pomiary, szczegółowe systemy rozliczania itd.

Nasza opinia: interesującym elementem pakietu zimowego jest koncepcja „obywatela-konsumenta” i „producenta-konsumenta”. Kluczowe znaczenie ma umożliwienie konsumentom kontrolowania własnych wyborów pod względem energii. Dopiero wtedy konsument może wziąć na siebie odpowiedzialność za kwestie energii i wysyłać sygnały do rynku kontrolowanego uprzednio przez sektor publiczny, rynek hurtowy lub wybory dokonywane wcześniej przez podmioty w branży usług użyteczności publicznej. Ponadto zachęta do wprowadzania przez dostawców zasady „uczciwego traktowania” konsumentów została narzucona w kontekście rosnących cen detalicznych, w wyniku których odbiorcy indywidualni mogli czuć się oszukani przez rynek. Aby osiągnąć sukces w tym względzie, należy wdrożyć technologie cyfrowe:

  • inteligentne liczniki są niezbędne, gdyż umożliwiają zużycie energii na potrzeby własne i dynamiczne ustalanie cen
  • technologie inteligentnych domów powinny pomagać w automatyzacji działań i wymian, tak aby prosument nie musiał ciągle martwić się o zużycie lub produkcję swojej energii elektrycznej.

Na koniec nadal należy rozważyć pewne kwestie podczas uwzględniania zapotrzebowania konsumenta na koszyk energetyczny wymagany na potrzeby własne. Podczas gdy gwarancje pochodzenia odgrywają swoją rolę pod względem identyfikowalności, Komisja Europejska w niewystarczającym stopniu udoskonala ekologiczne plany, kwestionując korzyści wynikające z ich dodawania.

Zwiększenie efektywności energetycznej

Cel w zakresie poprawy korzyści wynikających z efektywności energetycznej ma wzrosnąć z 27% do 30% do 2030 r. Państwa członkowskie muszą finansować fundusz o wartości 10 mld EUR w celu renowacji istniejących budynków oraz rozwijać pojazdy elektryczne z wykorzystaniem „pakietu ekologicznej mobilności”, którego celem jest: „szybsze przestawienie się na produkcję pojazdów niskoemisyjnych (lub bezemisyjnych) w celu zapewnienia Unii Europejskiej pozycji lidera na tym rynku”. Celem pakietu zimowego jest w szczególności promowanie rozwiązań w zakresie ekologicznej mobilności we wszystkich przetargach publicznych.

Nasza opinia: jest to ambitny element skupiający się na renowacji budynków i infrastruktury oraz doceniający innowacyjne technologie. Jest on jednak niekompletny i ograniczony pod względem budżetowym, biorąc pod uwagę potrzebę renowacji wszystkich nieruchomości w ciągu kilku dziesięcioleci, w szczególności budynków o słabej izolacji. Aby zrealizować te działania oraz sfinansować infrastrukturę ładowania pojazdów elektrycznych, wymagane będą fundusze prywatne.

Włączenie odnawialnych źródeł energii do warunków rynkowych

Kluczowa kwestia dotycząca włączenia odnawialnych środków produkcji obejmuje zastępowanie cen zakupu dodatkowymi mechanizmami rekompensat udzielanymi na podstawie zaproszeń do składania ofert w celu pobudzania konkurencji i ujawniania wszelkich spadków kosztów do czasu osiągnięcia zrównoważenia sieci. Ponadto Komisja promuje oferty „neutralne pod względem technologicznym”.

Nasza opinia: wyeliminowanie konkretnych cen zakupu w ich obecnej formie i na ich obecnym poziomie w każdym kraju powinno ustabilizować i ujednolicić globalny rynek odnawialnych źródeł energii. Podmioty działające w branży (deweloperzy, fundatorzy, konsultanci) szybko odnajdują nową równowagę w tym nowym świecie. Integracja rynkowa wywiera wpływ na normalizację produkcji energii odnawialnej na takich samych warunkach jak w innych sektorach produkcji. W ten sposób operatorzy energii ze źródeł odnawialnych koncentrują się obecnie na optymalizacji swojej produkcji rynkowej: własnymi siłami (obrót na rynkach hurtowych, dostawy do klientów końcowych) lub za pośrednictwem koncentratorów (których rynek ulega gwałtownym zmianom).

Celem ofert neutralnych pod względem technologicznym jest opracowanie najtańszej technologii pod względem kosztów produkcji (łącznych uśrednionych kosztów wytworzenia energii). Z drugiej strony pozwoliłoby to rynkowi, a nie społeczeństwu, ustalać koszyk energetyczny, bez względu na rodzaj energii. Ponadto nie zostałyby uwzględnione inne równie ważne parametry, takie jak adekwatność systemu elektrycznego, komplementarność koszyka, dopuszczalność, innowacje czy strategie przemysłowe.

Na poziomie paneuropejskim pakiet zimowy nie zapewnia wytycznych dotyczących ujednolicenia przepisów w sprawie mechanizmu wsparcia między państwami członkowskimi (na przykład przepisów w sprawie traktowania godzin rozliczanych po cenach ujemnych). Ponadto środki te nie oferują informacji na temat sposobu poprawy warunków na potrzeby rozwoju projektów energii odnawialnej (terminy rozwoju projektów, zarządzanie roszczeniami, połączenia sieciowe), a warunki te są bardzo nierówne w Europie: siedem lat na rozwój we Francji w porównaniu z trzema latami w Niemczech w przypadku projektów dotyczących lądowej energii wiatrowej. Środki w zakresie uproszczeń są omawiane w odniesieniu do poszczególnych krajów, jak ma to obecnie miejsce w przypadku energii wiatrowej we Francji.

Definicja idealnego mechanizmu zdolności wytwórczych

Pakiet zimowy wspiera mechanizmy rozbudowy rynków zdolności wytwórczych, które charakteryzują się:

  • otwartością względem wszystkich dostawców zdolności wytwórczych (krajowych i zagranicznych) oraz możliwością uczestnictwa transgranicznego
  • konkurencyjnym procesem ustalania cen w celu ograniczenia do minimum ceny zdolności wytwórczych
  • rozwojem połączeń międzysystemowych oraz ochroną przed nadwyżką mocy produkcyjnych i zakłóceniami w handlu.

Nasza opinia: oprócz integracji rynków energii elektrycznej niektóre państwa członkowskie opracowały własne mechanizmy kompensowania zdolności wytwórczych, które mają rozwiązać ich indywidualne problemy (szczytowe zużycie energii, „brakujące środki finansowe”, elastyczność itd.) za pomocą różnych przepisów (zasad rynkowych lub mechanizmów, scentralizowanych lub zdecentralizowanych itd.). Mechanizmy te nie są kompatybilne ze sobą, a czasem nawet zakłócają zintegrowane rynki energii elektrycznej.

Pakiet zimowy dąży do zapewnienia interoperacyjności tych mechanizmów, z wyraźnym udziałem zdolności zagranicznych. Będzie to czerpać korzyści z geograficznego rozprzestrzeniania się zdolności [2] (pod warunkiem zakazu podwójnego wynagradzania). Niemniej jednak taka interoperacyjność wspiera większą harmonizację: wspólne cele, kryteria wykluczające, typ istniejących lub nowych kwalifikujących się mocy produkcyjnych, z uwzględnieniem usuwania, odnawialnych źródeł energii, magazynowania, nieuregulowanych sieci prywatnych itd.

Należy także odnotować, że brak kryteriów środowiskowych na tych rynkach zdolności wytwórczych może pomóc utrzymać środki produkcji generujące wysokie emisje CO2 [3]. Opracowanie kompatybilnych, złożonych mechanizmów wymaga jeszcze wiele pracy.

Lepsze uwzględnienie kosztów dostawy i sieci

Pakiet zimowy oferuje ustalanie cen na zasadach rynkowych w celu lepszego odzwierciedlenia kosztów korzystania z sieci, a także środki w celu lepszego koordynowania operatorów sieci przesyłowych i dystrybucyjnych:

  • lepsze bilansowanie regionalne i swobodny dostęp wszystkich uczestników rynku do rynków bilansujących
  • rekompensaty finansowe dla projektów energii odnawialnej będących przedmiotem redukcji
  • wprowadzenie koncepcji stref aukcji granicznych
  • podejście rynkowe do kierowania produkcją energii elektrycznej
  • opłaty za dystrybucję, które odzwierciedlają koszt korzystania z systemu dystrybucji przez użytkowników systemu
  • plan w celu rozwoju i ułatwienia integracji pojazdów elektrycznych.

Zakres działań i misji operatorów sieci jest poszerzany poprzez:

  • ustanowienie nowych podmiotów, regionalnych ośrodków operacyjnych, regionalnych ośrodków koordynacji
  • nowe role operatorów systemów dystrybucyjnych w obszarze cyfryzacji i danych
  • wzmocnioną rolę operatorów systemów przesyłowych w obszarze koordynacji i przekazywania sieci oraz korzystania z niej
  • wyjaśnienie przepisów obowiązujących operatorów systemów przesyłowych w odniesieniu do magazynowania energii.

Nasza opinia: pakiet zimowy dąży do lepszego zarządzania dwoma celami:

  • konieczną harmonizacją paneuropejską opartą na sieciach transportowych, połączeniach międzysystemowych i rynkach strefowych
  • ciągłą decentralizacją w celu włączenia dodatkowej produkcji energii odnawialnej do lokalnej sieci.

Z punktu widzenia taryf należy zmienić zasady:

  • aby uwzględnić czynniki ekonomiczne (pod względem kosztów lub usług dla sieci), które prawdopodobnie wzrosną po integracji z coraz większą lokalną siecią energii odnawialnej
  • aby uwzględnić elastyczność zapewnianą przez magazynowanie
  • aby przemyśleć w ujęciu długoterminowym wielkość, lokalizację, model operacyjny i model ekonomiczny sieci pod względem stabilizacji lub nawet zmniejszenia przepływów gazu i energii elektrycznej.

Zwiększenie produkcji energii na potrzeby własne wymaga zreformowania taryf za dostęp do sieci.

Pakiet zimowy dodaje kolejne przepisy do bezkresnego morza regulacji już obowiązujących w branży energetycznej, które będą wymagać gruntownej zmiany wielu praw. Morze to jest jednak spowite mgłą: w czasie opracowywania niniejszego dokumentu, półtora roku po opublikowaniu wniosków, niemożliwe było znalezienie żadnych przekonujących argumentów w dyskusji i programu przyjęcia wniosków: jest to morze spowite mgłą, które wymaga od uczestników solidnych zdolności nawigacyjnych.

Artykuł opublikowany w Enerpresse, czwartek, 5 kwietnia 2018 r., nr 12047

[1] Cele pakietu klimatyczno-energetycznego do 2030 r.:

  • „redukcja emisji gazów cieplarnianych o 40% w stosunku do poziomu z roku 1990
  • cel zakładający, że co najmniej 27% zużywanej energii ma pochodzić ze źródeł odnawialnych, przy czym państwa członkowskie mogą wyznaczać własne cele krajowe
  • poprawa efektywności energetycznej dzięki ewentualnym zmianom w dyrektywie o efektywności energetycznej
  • reforma unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, tak by uwzględniał on rynkową rezerwę stabilizacyjną
  • kluczowe wskaźniki dotyczące cen energii, dywersyfikacji źródeł energii, połączeń międzysystemowych między państwami członkowskimi oraz rozwoju techniki, które umożliwią mierzenie postępów w tworzeniu bardziej konkurencyjnego systemu energetycznego

[2] W szczególności, gdy rynek zmierza w kierunku dużego udziału odnawialnych źródeł energii o zerowych kosztach końcowych i innych środków rezerwowych, których głównym źródłem dochodów będzie płatność oparta na zdolnościach wytwórczych.

[3] Pierwsza brytyjska aukcja dopuściła do dalszego funkcjonowania wielu kopalni węgla. Druga skupiła się jednak na gazie, energii jądrowej i magazynowaniu. We Francji mechanizm zdolności wytwórczych podkreślił i objął stałe koszty eksploatacji i konserwacji elektrowni cieplnych.

Powiązane posty

Utilities

Samochody elektryczne dają nowe możliwości w sektorze użyteczności publicznej

Dr. Philipp M. Haaf
Date icon 2019-09-11

Przemysł samochodowy ulega elektryfikacji, dlatego przedsiębiorstwa energetyczne mają szansę...

big data

Time to act – when 30% waste is just too much

Mark Deighton
Date icon 2018-05-31

Water companies are already working hard to reduce leakage, but are very aware that more...

analytics

Utilities don’t have a big data problem—they have a big problem with data

Ajay Verma
Date icon 2018-03-15

Intelligent grids are collecting vast amounts of information but utilities need to determine...