Artificial Intelligence (AI) krijgt de komende jaren een enorme impact op onze samenleving. Het potentieel ervan is groot, als het gaat om zaken als fysieke en digitale veiligheid, productiviteit en dienstverlening. Een land dat AI geen prioriteit geeft, loopt een onoverbrugbare achterstand op. En dat niet alleen. Een land dat zijn AI-zaken niet op orde heeft, stelt zichzelf bloot aan cyber attacks en fysieke bedreigingen. AI is dus een cruciaal hulpmiddel voor overheden als het om hun primaire taak gaat: beschermen en faciliteren van de burger. Geen wonder dat mogendheden als China, de VS en Rusland aanzienlijke investeringen doen in onderzoek en toepassing. En in Nederland? Daar is het relatief stil. Te stil. Daarmee doen we de inwoners van ons land tekort. Het wordt hoog tijd dat ons land mee gaat doen in wat wel de Space Race van onze tijd wordt genoemd. Om over 5 jaar up to speed te zijn moeten nu stappen worden gezet.

Alles draait om data

AI is zelflerend. Het gaat daarmee veel verder dan bijvoorbeeld data science, de wetenschap die erop is gericht zoveel mogelijk informatie uit data te halen. AI gebruikt data om te leren, om patronen te herkennen en op basis daarvan nieuwe situaties te analyseren en erop te reageren (en nog veel meer dan dat – AI is volop in ontwikkeling). Een overheid die het potentieel van AI wil gebruiken, zal dus in de eerste plaats (open) data moeten vergaren en ontsluiten.

Een paar voorbeelden: wil je voorspellen waar misdaden gaan gebeuren, dan moet je politiedata openstellen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in Los Angeles (http://www.policyconnect.org.uk/appgda/research/crime-prevention-through-artificial-intelligence). Wil je hotspots voor verkeersongelukken in kaart brengen en ongelukken voorkomen, dan moet je CCTV-informatie vergaren en ontsluiten, zoals bijvoorbeeld gebeurt in Shanghai. Het is zelfs voorstelbaar dat je nieuwe data moet creëren, puur als machine learning materiaal.

Wollig

En dat is niet het enige. AI kan superslim zijn, maar heeft tegelijkertijd het niveau van een zesjarig kind. Dat strookt niet per se met de complexe taal en werkwijze van overheden. Die moeten hun eigen processen vereenvoudigen; des te minder wollig de instructies, des te begrijpelijker ze zijn voor AI. En net als een kind zal AI begrippen moeten leren herkennen, ook visueel. De data moet daarom gelabeld worden. Aan de ‘opleiding’ van AI gaat dus een aanzienlijke effort in tijd en menskracht vooraf. Alweer een reden om nu vaart te gaan maken.

De juiste strategie

Data is essentieel, maar daarmee ben je er nog niet. Wil je als overheid optimaal gebruik maken van AI, dan doe je er goed aan om een Discover, Develop, Implement, Innovate and Transform (DDIIT)-strategie te volgen. Welke oplossingen zijn beschikbaar en het meest geschikt voor het toepassingsgebied? Wat moet je ontwikkelen aan software en hardware en menselijke vaardigheden? Hoe implementeer je de oplossingen en verbeter je ze op basis van je eigen wensen? En ten slotte: hoe verander je in een AI-gedreven organisatie?

Experimenteren

Op EU- en VN-niveau wordt onderkend dat het nu tijd is voor de Discover-fase. De EU investeerde tot nu toe vanuit technologisch perspectief; nu is men in Brussel zo ver dat ook wordt gekeken hoe organisaties AI kunnen toepassen. De VN heeft een AI-centrum opgericht van waaruit kennis en best practices worden verspreid en pilots worden ontwikkeld. Ook in Nederland zal men het experiment moeten aangaan en bestaande initiatieven in kaart moeten brengen en erin investeren.

Urgentie

Dat is nodig ook, want het is vijf voor twaalf. Cyber-aanvallen worden steeds geraffineerder, of het nu gaat om fake news-verspreiding op sociale media, virussen of hacks. De mens is niet meer in staat die ontwikkeling bij te benen; bovendien ontbreekt het simpelweg aan capaciteit. Het is niet voor niets dat Facebook inmiddels een eigen AI heeft ontwikkeld, om fake bronnen te achterhalen en er tegen op te treden. En een slim, zelflerend, evoluerend virus kun je alleen bestrijden met een even capabel AI. Bovendien is AI een onmisbaar instrument in betere dienstverlening, of het nu gaat om zorg, preventieve veiligheid, sociale zekerheid of onderwijs. Een moderne maatschappij kan niet zonder.

Het is, kortom, hoog tijd dat de publieke sector in Nederland niet alleen over AI praat, maar dat ze ook werk maakt van de daadwerkelijke toepassing. Het gaat over niet minder dan de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van de Nederlandse bevolking.

De onderwerpen die ik hierboven aansnijd – en nog veel meer – worden uitgebreid belicht in ons whitepaper: Unleashing the potential of Artificial Intelligence in the Public Sector. Je kunt het hier downloaden.